|
Meer over het oude orgel vindt u hier |
Voortgang restauratie Snitger/Freijtagorgel
De foto's van het "nieuwe" orgel 16 mei 2012
    
Foto's Kees Kugel
Update per 13 maart 2012
"De orgelmakers zijn aan het stemmen en intoneren. Het complete mechaniek is nu ingebouwd en het oude pijpwerk staat op de windladen, zoals op een van de foto's te zien is. Het klavier is geplaatst. Ik heb de eerste klanken gehoord in ongestemde en niet geïntoneerde staat en het wordt zeer fraai!" Dit schrijft Kees Kugel in zijn commentaar bij de foto's.
   
UPDATE per 20 februari 2012
Er wordt inmiddel hard gewerkt aan de plaatsing van het orgel.
In deze weken wordt alle in de orgelmakerij gemaakte materiaal ingebouwd. Op zolder is een balgenkamer getimmerd, waarin de drie blaasbalgen staan. Vanaf de balgen wordt de lucht door een windkanaal naar de windlade "getransporteerd". Op deze windlade staan de pijpen. Men is nu bezig met het inbouwen van de register- en toetsmechanieken.
Hieronder enkele foto's met commentaar: 1 en 2. twee foto's van de bakstukken aan beide kanten van het klavier, ingelegd met fineer, naar het voorbeeld van het orgel van Bellingwolde. Ook zijn op deze foto's enkele toetsen te zien. De ondertoetsen zijn belegd met mammoetivoor, de boventoetsen met ebbenhout, ook naar het voorbeeld van Bellingwolde. 3. een detailfoto van de toetsen. 4. het orgel in de steigers, zoals dat vanmorgen in de kerk te zien was. 5. een detailfoto van de nieuwe pijpen van de Prestant 8 voet, die voor het grootste deel in het front staat. Enkele pijpen van dit gaaf bewaarde register moesten nieuw gemaakt worden.
Tekst en foto's: Kees Kügel
    
OKTOBER 2011
Vertraging Door allerlei oorzaken heeft de orgelrestauratie grote vertraging opgelopen, dat heeft een ieder kunnen waarnemen. De orgelkast is al maanden leeg en er gebeurt ogenschijnlijk niets. De firma Mense Ruiter Orgelmakers heeft veel te veel werk in te korte tijd moeten verrichten, hiertoe gedwongen door het subsidiebeleid van de overheid, die een bedrag ineens beschikbaar stelde voor vier orgels in Noord-Nederland, alle vier door Mense Ruiter te restaureren. Ook in de familiekring van een van de directeuren, de heer Dolf Tamminga, zijn zeer verdrietige dingen gebeurd: in 2010 zijn twee van zijn zonen en zijn moeder kort na elkaar gestorven. De restauratie van Zuidhorn heeft de meeste vertraging opgelopen, omdat het hier gaat om een project waarbij zeer veel nieuwe onderdelen moeten worden gemaakt.
Historie Nog even op een rijtje: ons orgel is in 1792/1793 gebouwd door de orgelmakers Frans Casper Snitger jr. en Heinrich Hermann Freijtag, die in de stad Groningen een orgelmakerij hadden. Zuidhorn is het tweede nieuwbouwproject dat ze hebben uitgevoerd. Het fraaie instrument in onze kerk is helaas in 1924 door de firma Van Dam (vierde generatie) omgebouwd tot pneumatisch instrument, waarbij het oude toets- en registermechaniek van het Snitger/Freijtagorgel is verwijderd, alsmede de windvoorziening en de klaviatuur. Bij deze ombouw werd 80% van de pijpen van het oude orgel herplaatst. In 1955 waren er al klachten over het pneumatische orgel, in 1967 werd het eerste restauratierapport gemaakt, in 1973 het tweede en in 1997 het derde. Al die tijd gebeurde er niets wegens geldgebrek. Het orgel ging steeds slechter functioneren. In 2010 begon de restauratie van ons orgel, gefinancierd uit de volgende middelen: 1. rijkssubsidie 2. toegezegde gelden uit diverse cultuurfondsen 3. ons eigen orgelfonds.
De restauratie duurt om bovengenoemde redenen veel langer dan we hadden gedacht, een betreurenswaardige zaak, waaraan echter niemand iets kan veranderen, al hadden we dat graag gewild.
Schot inde zaak Nu, in oktober 2011, zit er wel schot in de zaak: er wordt in de kerk aan het orgel gewerkt en ook in de orgelmakerij vordert het werk. Er worden nieuwe blaasbalgen gemaakt, een nieuwe windlade en een nieuw mechaniek. De ontbrekende pijpen worden nieuw gemaakt, passend bij de rest van het historische pijpwerk. De ingebruikname van het orgel zal plaatshebben in het voorjaar van 2012. Alle onderdelen worden in de orgelkast ingebouwd in november en december van dit jaar. De orgelbouwer heeft ons verzekerd dat het een heel mooi instrument wordt!
Namens de orgelcommissie, Kees Kugel
Restauratie Snitger/Freytagorgel kost meer tijd
De oplettende kerkganger moet het hebben gemerkt: het is de laatste tijd opmerkelijk stil op de orgelgalerij. Na het volledig leeghalen van de orgelkast is er in de kerk niet meer aan het orgel gewerkt. Het wordt tijd om uit de doeken te doen wat hiervan de oorzaak is.
In 2007 heeft de Nederlandse regering eenmalig een geldbedrag ter beschikking gesteld om de achterstanden die waren ontstaan bij de restauratie van monumenten weg te werken. De regeling waar het hier om gaat heet: Rijksregeling wegwerken restauratieachterstanden. Diverse orgels in het noorden van Nederland, waarvan de restauratie al jaren (soms al meer dan dertig jaar) op zich liet wachten vanwege gebrek aan financiële middelen, ontvingen alsnog rijkssubsidie. Eén van die orgels was het Snitger/Freytagorgel in onze kerk, dat al sinds 1967 als restauratiebehoeftig bij de Rijksdienst voor Monumentenzorg bekend was.
Het verheugende feit dat restauratieprojecten vanwege de extra rijkssubsidie eindelijk konden worden uitgevoerd, had echter ook een keerzijde: vier van deze projecten in het noorden van Nederland moesten worden uitgevoerd door Mense Ruiter Orgelmakers B.V. te Zuidwolde, op grond van afspraken die naar aanleiding van in een vroeger stadium ingediende offertes waren gemaakt. Ook ons orgel behoorde daartoe. De orgelmaker diende al deze orgels te restaureren vóór 31 december 2010. Dat is vragen om moeilijkheden - en die moeilijkheden hebben zich inderdaad voorgedaan: de firma Mense Ruiter is niet in staat vier projecten tegelijk binnen de gestelde termijn tot een goed einde te brengen.
Nieuwe termijn vastgesteld
Het besef dat van zeer gekwalificeerde orgelmakers als de firma Mense Ruiter het onmogelijke wordt gevraagd, is gelukkig ook doorgedrongen tot de Rijksdienst voor Monumentenzorg (thans werkend onder de naam Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). Vandaar dat de termijn waarbinnen de restauratie van ons orgel moet worden afgerond, met een jaar is verlengd. De restauratie moet zijn afgerond op 31 december 2011.
Dit alles betekent dat de firma Mense Ruiter meer tijd heeft om de omvangrijke restauratie van het waardevolle instrument in onze kerk op zodanige wijze te voltooien, dat de kwaliteit van het werk volledig wordt gewaarborgd. Het restaureren van een orgel is per definitie geen haastwerk: het reconstrueren van het mechaniek, de windvoorziening, het maken van een nieuw klavier, het restaureren van de orgelkast: alles is handwerk, dat met de uiterste zorgvuldigheid moet worden uitgevoerd. De restauratie van ons orgel is (ook voor een orgelmaker met zeer veel ervaring) een bijzonder project, omdat zeer veel onderdelen gereconstrueerd moeten worden: deze zijn in 1924 verwijderd en vervangen door ander materiaal.
Gewoon niets aan te doen
Voor alle duidelijkheid: er zal in onze kerkelijke gemeente wel niemand te vinden zijn die blij is met dit uitstel: de kerkenraad en het college van kerkrentmeesters niet, de organisten niet en niet in de laatste plaats: de zingende gemeente niet. Het gaat hier echter om een geval van overmacht: er is gewoon niets aan te doen. Orgelmaker Mense Ruiter heeft inmiddels wel een aanbod gedaan tot tijdelijke plaatsing van een koororgel in onze kerk. Het gaat om een instrument van de firma Fonteijn & Gaal uit 1973. Er zal worden geprobeerd voor dit instrument een goede plaats in de kerkruimte te vinden. Op deze manier zijn we als organisten in ieder geval weer in staat kerkelijke liederen die daar echt om vragen (oudere liederen, psalmen), van een begeleiding op orgel te voorzien.
Namens alle betrokkenen,
Kees Kugel
TIJDELIJK PIJPORGEL IN DE KERK
Deze foto's zijn woensdagmiddag 3 november 2010 gemaakt in onze kerk.
Het is een wonderlijke aanblik: een ontmanteld orgel achter in de kerk en een pijporgel in aanbouw voor de komende tijd. Immers, het duurt nog wel een jaar voordat het eigen orgel klaar is. Voor technische gegevens over het tijdelijke orgel moet u nog even geduld hebben. Kenners zullen aan de hand van de foto rechts al heel wat kunnen afleiden. Eén ding echter: het is een echte Fonteyn & Gaal uit Amsterdam, bouwjaar 1973!
Twee orgels en veel geduld
Sommige mensen vinden dat er teveel poppenkast is in de kerk. Wij niet.
LAATSTE ONTWIKKELINGEN!
Op zondag 21 november 2010 zal het pijporgel bij de noordingang van de kerk staan. Qua geluid misschien wat minder, maar voor predikant op kansel en veel gemeenteleden een verbetering. |
Binnenkort vindt u hier meer informatie over de feestelijke ingebruikname van het orgel in het weekend van 16, 17 en 18 juni.
Hier zit muziek in |